İstanbul Semalarında Bir Çarşaf

İstanbul Semalarında Bir Çarşaf: Teşkilatın Gizli Hafiyesi Esma

BÖLÜM 1: Dersaadet’in Gece Yarısı ve Dersaadet Polis Müdüriyeti

1913 yılının Kasım ayı, Payitaht İstanbul’un üzerine adeta kurşuni bir örtü gibi çökmüştü. Balkan Harbi’nin taze yaraları henüz kabuk bağlamamış, sokaklar Rumeli’den gelen muhacirlerin feryatları ve Dersaadet’in her köşesine sinen barut kokusuyla ağırlaşmıştı. İmparatorluk, asırlık çınarın son yaprakları gibi titrerken, Babıali koridorlarında fısıltılar, suikast planları ve casusluk faaliyetleri cirit atıyordu.

Dersaadet Polis Müdüriyeti’nin Sirkeci’deki taş binasında, gaz lambasının cılız ışığı altında oturan Müdir-i Umumi, önündeki kalın dosyayı sertçe kapattı. Karşısında, dönemin modern polislik anlayışını Avrupa’dan getiren genç ve hırslı Başkomiser Reşat duruyordu.

"Olmuyor Reşat," dedi Müdir-i Umumi, sesindeki yorgunluğu gizlemeye çalışarak. "Beyoğlu’ndaki o elçilik konaklarına, paşaların haremliklerine, kibar hanımların meclislerine bizim bıyıklı taharri memurlarını sokamıyoruz. Adamlar kapıdan girdiği an ifşa oluyor. İngiliz parasıyla beslenen o cemiyet kadınları, konaklardaki o Fransız mürebbiyeler... İstihbarat oralarda akıyor ama bizim elimiz kolumuz bağlı. Bize göz önünde olup da asla görünmeyecek bir akıl lazım."

Reşat, cebinden çıkardığı gümüş tabakadan bir sigara yakıp dumanını odanın tavanına doğru üfledi. Gözlerinde, aylardır üzerinde çalıştığı gizli planın kıvılcımları parlıyordu.

"Buldum efendim," dedi kısık bir sesle. "Aradığımız akıl, bir kadının aklı. Adı Esma. Babası eski bir zabit, Trablusgarp’ta şehit düşmüş. Esma, saray usulü terbiye görmüş, Fransızca ve Rumca bilir. Kimsenin şüphelenmeyeceği, siyah bir çarşafın arkasında İstanbul’un en karanlık dehlizlerine sızabilecek yegane insandır."

Müdir-i Umumi şaşkınlıkla kaşlarını kaldırdı. Bir kadının, hele ki bir Osmanlı kadınının polis teşkilatında, sokakların bu tekinsiz vaktinde hafiyelik yapması... Bu, nizamnamede yazmayan, tarihin görmediği bir cüretti. Ancak devletin bekası, nizamnamelerden daha mühimdi. Başını ağırca salladı: "Gelsin bakalım Esma Hanım. Görelim çarşafın altındaki o iradeyi."

BÖLÜM 2: Siyah İpeğin Arkasındaki Zeka

Ertesi gün, müdüriyetin arka kapısından içeri süzülen kadın, odadakilerin nefesini kesecek bir vakara sahipti. Üzerinde, dönemin İstanbullu hanımlarının zarafetini taşıyan, kaliteli ipekten dikilmiş siyah bir çarşaf vardı. Yüzünü örten peçeyi yavaşça kaldırdığında, keskin ve hüzünlü iki ela göz, Başkomiser Reşat ve Müdir-i Umumi ile buluştu. Esma, henüz yirmili yaşlarının ortasındaydı ancak gözlerindeki derinlik, bir imparatorluğun çöküşünü izlemiş bir neslin olgunluğunu taşıyordu.

"Vatan hizmeti sadece cephede, siper arkasında tüfek patlatmakla olmaz müdür bey," dedi, sesi bir kristal kadar net ve kararlıydı. "Düşman bizim haremlerimize, konaklarımıza fısıltıyla girmişse, biz de oraya fısıltıyla girip o zehri sökmesini biliriz."

Esma’nın ilk görevi, o dönem İstanbul’un en nüfuzlu isimlerinden biri olan, İngiliz Muhipleri Cemiyeti’ne yakınlığıyla bilinen Mithat Paşazade’nin Çamlıca’daki konağına sızmaktı. Gelen istihbarata göre, konakta düzenlenen hayır cemiyetleri ve musiki meclisleri, aslında Çanakkale tahkimat haritalarının İngiliz ajanlarına sızdırıldığı birer paravan toplantıydı.

Esma, konağa bir "musiki muallimesi" ve uzak bir akraba sıfatıyla, kibar bir Osmanlı hanımefendisi olarak dahil edilecekti. Çarşafı, onun en büyük zırhı ve saklanma alanıydı. Çarşafın pilileri arasına gizlenmiş küçük bir Alman yapımı cep tabancası, bir şişe kloroform ve bir şifre defteri, İstanbul’un ilk kadın sivil hafiyesinin yegane mühimmatıydı.

BÖLÜM 3: Çamlıca Konağı’ndaki Fısıltılar

Çamlıca’daki konağın bahçesinde sonbahar yaprakları uçuşurken, içeriden yükselen piyano ve kanun sesleri birbirine karışıyordu. Esma, başındaki ipek başörtüsünü hafifçe düzelterek salona girdi. Gözleri, nezaketle tebessüm eden yüzünün arkasında, bir şahin gibi avını arıyordu.

Konağın hanımı, tütün dumanı altındaki Fransızca muhabbetlerin arasında, İngiliz Büyükelçiliği’nden gelen Mister Smith adında bir diplomatla fısıldaşıyordu. Esma, elindeki şerbet bardağıyla usulca onlara yaklaştı. Rumca ve Fransızca bildiğini kimse tahmin edemezdi; zira o, muhafazakar ve sessiz bir Türk kızı rolünü kusursuz oynuyordu.

"Yarın gece," diyordu Mister Smith, sesini kanun taksiminin arkasına gizleyerek. "Kızkulesi açıklarındaki İngiliz zırhlısına haritaların kalan kısmı ulaştırılmalı. Saray burnundaki muhbiri ayarladık."

Esma, duyduğu cümleyle irkildi ancak yüzündeki o dingin ifadeyi bozmadı. Kalbi, bir kuşu andırır gibi göğüs kafesine vuruyordu. Aradığı ihaneti bulmuştu. Ancak bu bilgiyi konaktan sağ salim çıkarabilmesi gerekiyordu. Tam o sırada, Mister Smith’in keskin bakışları Esma’ya döndü.

"Bu hanımefendi kim?" diye sordu diplomat, şüpheyle.

Konağın hanımı güldü: "Ah, o mu? Bizim eski dostlardan birinin kızı. Kendi halinde, dindar bir kızcağızdır. Politika işlerinden hiç anlamaz."

Esma, hafifçe başını eğerek saygıyla selam verdi ve odadan ayrıldı. Koridorun karanlığına sığındığı an, çarşafının gizli cebinden defterini çıkarıp o ölümcül tarihi ve koordinatları şifreli harflerle not etti. Zaman daralıyordu.

BÖLÜM 4: Beyoğlu’nun Karanlık Dehlizlerinde Takip

Ertesi gün İstanbul, sisli bir sabaha uyandı. Esma, üzerinde bu kez daha sade, dikkat çekmeyecek siyah bir çarşafla Beyoğlu’nun (Pera) kalabalığına karıştı. Mister Smith’in bahsettiği muhbiri, Galata Köprüsü’nden itibaren adım adım takip ediyordu. Muhbir, fesli, şık giyimli fakat gözleri sürekli etrafı tarayan bir Osmanlı tebaasıydı.

Esma, bir gölge gibiydi. Kalabalık caddelerde bir kadının, bir erkeği takip etmesi o dönem akla gelecek bir şey değildi. Bu yüzden muhbir, arkasındaki bu siyah çarşaflı kadını sadece evine dönen sıradan bir İstanbullu sanıyordu. Takip, Pera’nın dar, loş ve amelehanelerin bulunduğu ara sokaklarına kadar uzandı.

Birden muhbir, eski bir tütün deposunun kapısından içeri süzüldü. Esma sokak lambasının altında durdu. İçeride haritaların teslimatı yapılacaktı. Reşat ve ekibine haber uçurmuştu ama polislerin buraya gelmesi en az yarım saat sürerdi. Yarım saat, devletin kalbindeki haritaların denize açılması için fazlasıyla yeterli bir süreydi.

Esma, çarşafının içindeki tabancanın emniyetini açtı. Derin bir nefes aldı. Gözlerini karartıp, deponun aralık kapısından içeri, o karanlık dehlize doğru adımını attı.

BÖLÜM 5: Tütün Deposundaki Hesaplaşma

Deponun içi küf ve bayat tütün kokuyordu. Yukarıdaki kırık camlardan sızan cılız gün ışığı, toz bulutlarını aydınlatıyordu. Esma, ayak seslerini duyurmamak için pabuçlarını çıkardı. Siyah çarşafı, deponun gölgeleriyle bütünleşmişti.

İleride, bir masanın başında üç adam duruyordu: Muhbir, Mister Smith ve iri yarı, Rumca konuşan bir fedai. Masanın üzerinde rulo yapılmış deniz haritaları duruyordu.

"Para nerede?" diye sordu muhbir, titreyen bir sesle.

Smith, cebinden çıkardığı İngiliz sterlinlerini masaya fırlattı. "İşte paran. Şimdi o haritaları ver ve bu şehri terk et."

Esma, daha fazla bekleyemezdi. Gölgelerin arasından bir fırtına gibi fırladı. Çarşafı arkasında bir pelerin gibi dalgalanırken, sağ elindeki tabancayı masaya doğru doğrulttu.

"Kımıldamayın! Devlet adına teslim olun!" diye haykırdı. Sesi, depoda yankılanırken üç adam da şaşkınlıktan donakaldı. Karşılarında bir polis ordusu değil, tek bir çarşaflı kadın vardı.

Fedai, durumu kavrayıp elini beline attığı an Esma tetiği çekti. Keskin bir patlama sesi depoyu sarstı. Fedai, omzunu tutarak yere yığıldı. Ancak o sırada Mister Smith, masayı devirerek Esma’nın üzerine atıldı. Esma’nın elindeki silah yere düştü. İki beden karanlıkta amansız bir boğuşmaya tutuştu. Smith, Esma’nın peçesini yırttı, onun genç yüzünü gördüğünde şaşkınlığı bir kat daha arttı: "Bir kadın mı?!"

Esma, çarşafının pililerinden çıkardığı kloroformlu mendili, tüm gücüyle İngiliz diplomatın yüzüne bastırdı. Adam çırpındı, kadının saçlarını çekmeye çalıştı ama Esma, Trablusgarp şehidinin kızıydı; bileğinde bir milletin namusu, yüreğinde vatanın ateşi vardı. Birkaç saniye sonra diplomatın gözleri kaydı ve yere yığıldı.

BÖLÜM 6: Şafak Vakti ve İsimsiz Kahramanlar

Deponun kapıları büyük bir gürültüyle kırıldı. Başkomiser Reşat ve taharri memurları içeri daldığında, gördükleri manzara karşısında nutukları tutuldu. İki azılı hain yerde yatıyor, devletin en gizli deniz haritaları ise masanın üzerinde el değmemiş halde duruyordu.

Esma, yırtılan peçesini eliyle yüzüne siper etmiş, çarşafının tozunu silkeliyordu. Yerdeki tabancasını aldı, soğukkanlılıkla cebine koydu.

"Geciktiniz Reşat Bey," dedi, hafifçe gülümseyerek. "Haritalar emniyettedir. Hainler de karşınızda."

Reşat, saygıyla eğilerek Esma’nın önünde şapkasını çıkardı. "Bu devlet, senin gibi anaların, senin gibi kadınların yüzü suyu hürmetine ayakta kalıyor Esma Hanım. Adın tarihe altın harflerle yazılacak."

Esma, başını salladı. Peçesini tekrar yüzüne kapattı. Gözleri yeniden o gizemli ve koruyucu siyahlığın arkasına saklanmıştı.

"Benim adımın tarihte önemi yok Reşat Bey," dedi yavaşça deponun kapısına doğru yürürken. "Devlet yaşasın, millet var olsun yeter. Biz gölgelerde savaşırız, gölgelerde kayboluruz."

Esma, deponun kapısından çıkıp Sirkeci’nin uyanmaya başlayan sokaklarına doğru yürürken, sabah ezanı İstanbul semalarında yankılanıyordu.

O, Osmanlı’nın ilk kadın dedektifi, nizamnamelerin yazmadığı, resmi tarih kitaplarının adını unuttuğu ama Dersaadet’in o karanlık kışında bir imparatorluğun namusunu kurtaran isimsiz bir Türk kadınıydı.

Siyah çarşafı bir kez daha kalabalığın arasında kayboldu; geride sadece kurtarılmış bir vatanın geleceği kaldı.

Mesut Hekimhan

Eğitimci Yazar

mesuthan@gmail.com