“Gerçek Engel, İnsanların Gözünde Başlar”

3 Aralık Dünya Engelliler Günü Üzerine Derin Bir Yazı, anlamak istemeyenler okumasın...

Bir insanın yürüyememesi, görememesi, duyamaması değildir engel…

Gerçek engel; bir insanın varlığını görmeyen gözlerde, anlamaya üşenen kalplerde ve empati kurmayan zihinlerde başlar.

Toplum çoğu zaman engelliliği kişisel bir kusur gibi anlatır.

Ama ne acıdır ki, tekerlekli sandalyesiyle evinin kapısından çıkamayan biri; bacaklarındaki güçsüzlükten değil, sokağın adaletsiz tasarımından dolayı dışarı çıkamaz.

Bir görme engelli, telefondaki veya bilgisayardaki bir uygulamayı kullanamıyorsa; bu onun eksikliği değil, yazılımcıların görmediği bir sorumluluktur.

Bir işitme engelli, iş görüşmesinde anlaşılmıyorsa; bu onun iletişim yetersizliği değil, toplumun kapsayıcı bir dil üretemeyişidir.

Engel, çoğu zaman bireyde değil; bireyin karşısına dikilen duvarda saklıdır.

Ve o duvar bazen beton değildir…

Bazen bir bakış olur, bir fısıltı, bir mesafe…

Bazen “yazık” diyerek acımayı merhamet zanneden bir ses olur.

Bazen de “o yapamaz” diye başlayan cümlelerle örülen kalın bir önyargı…

Oysa engelli bireylerin taşıdığı en ağır yük, fiziksel zorluk değil;

toplumun onlara biçtiği rol, yakıştırdığı kimlik, reva gördüğü bakıştır.

Kimi zaman kaldırım kenarında değil, insanların zihninde tökezlerler.

Kimi zaman bir kapıdan değil, bir cümlenin içinden geri çevrilirler.

Kimi zaman bir sorunla değil, bir tutumla mücadele ederler.

Çünkü engellilik bir kimlik değildir; bir insanı tek kelimeye sığdıramazsınız.

Her biri; bir adı, bir karakteri, bir mesleği, bir tutkusu olan bireylerdir.

Engelliliği, insanın tüm yaşamını tanımlayan bir etiket hâline getirmek en büyük yanılgıdır.

Çünkü bir insanın değeri, kolunda taşıdığı bastonda, sandalyesinde, işitme cihazında değil;

aklında, ruhunda, emeğinde, hayalleriyle kurduğu dünyadadır.

Her insan gibi onların da sevdiği şarkılar, güldüğü anılar, kırıldığı sözler, kurduğu büyük hayaller vardır.

Bir insanı “engelli” diye özetlemek, bir kitabı kapağına bakıp okumadan yarıda bırakmak gibidir.

3 Aralık, kimsenin acınacağı bir gün değildir.

Kimsenin acınmaya, kıyıda köşede hatırlanmaya ihtiyacı yoktur.

Bu gün; toplumun kendi aynasına bakıp şu soruları sorması gereken bir gündür:

“Gerçek engel nerede?”

Yollarımızda mı?

Binalarımızda mı?

Dillerimizde mi?

Tutumlarımızda mı?

“Ben gerçekten görüyor muyum?”

“Ben gerçekten anlıyor muyum?”

“Ben gerçekten eşitlik istiyor muyum?”

Cevap çoğu zaman aynıdır:

Engel, insanların görmeden baktığı yerde başlar.

O yüzden 3 Aralık’ın en doğru anlamı; engelli bireylere “yanınızdayız” demek değil,

onlara zaten ait oldukları toplumun tüm kapılarını gerçekten açmaktır.

Kimse kimseye iyilik yapmaz; sadece gecikmiş bir hakkı teslim eder.

Gerçek eşitlik, herkesin aynı yolda yürüyebilmesi değildir.

Gerçek eşitlik, her yolun herkes için yürünebilir olmasıdır.

Ve bu da ancak görmek isteyen gözlerle, duyarlılık taşıyan kalplerle mümkündür.

Bir kaldırıma rampa koymak, bir sınıfa erişilebilirlik sağlamak, bir uygulamayı uyumlu hâle getirmek, bir iş yerinde fırsat eşitliği yaratmak…

bunların hiçbiri bir iyilik değildir.

Bunlar, kimseye lütfedilen ayrıcalıklar değil; gecikmiş haklardır.

Engelli bireyler toplumdan bir şey istemezler;

yalnızca herkes kadar var olabilmeyi isterler.

Yolları kendilerine göre değil; herkes için adil olsun isterler.

Kendilerini anlatmak zorunda kalmadan anlaşılmak isterler.

Bir köşeye itilmeyi değil; tam ortasında yer almayı hak ederler.

Belki de en çok şunu duymak isterler:

“Sen varsın, seni görüyorum, seni anlıyorum.”

Gerçek eşitlik, herkesin aynı adımı atması değildir.

Gerçek eşitlik, farklı adımların aynı yolda yan yana yürüyebilmesidir.

Bunun için de önce insanın içindeki engelin kalkması gerekir.

Bir gün hepimiz anlayabiliriz ki:

Engel, bedenlerde değil; bakmayı bilmeyen gözlerdedir.

Engel, toplumsal tutumlarda saklıdır.

Ve engelleri kaldıracak olan da sadece sevgidir, vicdandır, merhamettir, sorumluluktur.

3 Aralık, işte tam da bunun hatırlanması gereken bir gündür.

Bir farkındalık günü değil; bir insanlık sınavıdır.

Ve bu sınavda geçmek için tek bir şeye ihtiyacımız var:

Bir insanı gerçekten “insan” olarak görmek.

Ve unutmayalım…

Dünya, herkes için aynı değil.

Kiminin yolu taşlı, kiminin ışığı eksik, kiminin işareti görünmez.

Ama bir insan, diğerinin yoluna bir ışık yakabiliyorsa; o ışık yalnızca bir kişiyi değil, bütün insanlığı aydınlatır.

Engelleri kaldırmak büyük işler gerektirmez; bazen bir selam, bazen bir anlayış, bazen bir adım yeter.

Ama o küçük adımlar, bir toplumun kaderini değiştirecek kadar büyüktür.

Çünkü gerçek uygarlık; en kırılganı koruyabildiğin, en sessizi duyabildiğin, en görünmezi görebildiğin zaman başlar.

3 Aralık sadece bir takvim günü değildir.

Bugün, insanlığın bir vicdan çağrısıdır.

Mesut Hekimhan

Eğitimci Yazar

mesuthan@gmail.com

“Gerçek Engel, İnsanların Gözünde Başlar”

3 Aralık Dünya Engelliler Günü Üzerine Derin Bir Yazı, anlamak istemeyenler okumasın...

Bir insanın yürüyememesi, görememesi, duyamaması değildir engel…

Gerçek engel; bir insanın varlığını görmeyen gözlerde, anlamaya üşenen kalplerde ve empati kurmayan zihinlerde başlar.

Toplum çoğu zaman engelliliği kişisel bir kusur gibi anlatır.

Ama ne acıdır ki, tekerlekli sandalyesiyle evinin kapısından çıkamayan biri; bacaklarındaki güçsüzlükten değil, sokağın adaletsiz tasarımından dolayı dışarı çıkamaz.

Bir görme engelli, telefondaki veya bilgisayardaki bir uygulamayı kullanamıyorsa; bu onun eksikliği değil, yazılımcıların görmediği bir sorumluluktur.

Bir işitme engelli, iş görüşmesinde anlaşılmıyorsa; bu onun iletişim yetersizliği değil, toplumun kapsayıcı bir dil üretemeyişidir.

Engel, çoğu zaman bireyde değil; bireyin karşısına dikilen duvarda saklıdır.

Ve o duvar bazen beton değildir…

Bazen bir bakış olur, bir fısıltı, bir mesafe…

Bazen “yazık” diyerek acımayı merhamet zanneden bir ses olur.

Bazen de “o yapamaz” diye başlayan cümlelerle örülen kalın bir önyargı…

Oysa engelli bireylerin taşıdığı en ağır yük, fiziksel zorluk değil;

toplumun onlara biçtiği rol, yakıştırdığı kimlik, reva gördüğü bakıştır.

Kimi zaman kaldırım kenarında değil, insanların zihninde tökezlerler.

Kimi zaman bir kapıdan değil, bir cümlenin içinden geri çevrilirler.

Kimi zaman bir sorunla değil, bir tutumla mücadele ederler.

Çünkü engellilik bir kimlik değildir; bir insanı tek kelimeye sığdıramazsınız.

Her biri; bir adı, bir karakteri, bir mesleği, bir tutkusu olan bireylerdir.

Engelliliği, insanın tüm yaşamını tanımlayan bir etiket hâline getirmek en büyük yanılgıdır.

Çünkü bir insanın değeri, kolunda taşıdığı bastonda, sandalyesinde, işitme cihazında değil;

aklında, ruhunda, emeğinde, hayalleriyle kurduğu dünyadadır.

Her insan gibi onların da sevdiği şarkılar, güldüğü anılar, kırıldığı sözler, kurduğu büyük hayaller vardır.

Bir insanı “engelli” diye özetlemek, bir kitabı kapağına bakıp okumadan yarıda bırakmak gibidir.

3 Aralık, kimsenin acınacağı bir gün değildir.

Kimsenin acınmaya, kıyıda köşede hatırlanmaya ihtiyacı yoktur.

Bu gün; toplumun kendi aynasına bakıp şu soruları sorması gereken bir gündür:

“Gerçek engel nerede?”

Yollarımızda mı?

Binalarımızda mı?

Dillerimizde mi?

Tutumlarımızda mı?

“Ben gerçekten görüyor muyum?”

“Ben gerçekten anlıyor muyum?”

“Ben gerçekten eşitlik istiyor muyum?”

Cevap çoğu zaman aynıdır:

Engel, insanların görmeden baktığı yerde başlar.

O yüzden 3 Aralık’ın en doğru anlamı; engelli bireylere “yanınızdayız” demek değil,

onlara zaten ait oldukları toplumun tüm kapılarını gerçekten açmaktır.

Kimse kimseye iyilik yapmaz; sadece gecikmiş bir hakkı teslim eder.

Gerçek eşitlik, herkesin aynı yolda yürüyebilmesi değildir.

Gerçek eşitlik, her yolun herkes için yürünebilir olmasıdır.

Ve bu da ancak görmek isteyen gözlerle, duyarlılık taşıyan kalplerle mümkündür.

Bir kaldırıma rampa koymak, bir sınıfa erişilebilirlik sağlamak, bir uygulamayı uyumlu hâle getirmek, bir iş yerinde fırsat eşitliği yaratmak…

bunların hiçbiri bir iyilik değildir.

Bunlar, kimseye lütfedilen ayrıcalıklar değil; gecikmiş haklardır.

Engelli bireyler toplumdan bir şey istemezler;

yalnızca herkes kadar var olabilmeyi isterler.

Yolları kendilerine göre değil; herkes için adil olsun isterler.

Kendilerini anlatmak zorunda kalmadan anlaşılmak isterler.

Bir köşeye itilmeyi değil; tam ortasında yer almayı hak ederler.

Belki de en çok şunu duymak isterler:

“Sen varsın, seni görüyorum, seni anlıyorum.”

Gerçek eşitlik, herkesin aynı adımı atması değildir.

Gerçek eşitlik, farklı adımların aynı yolda yan yana yürüyebilmesidir.

Bunun için de önce insanın içindeki engelin kalkması gerekir.

Bir gün hepimiz anlayabiliriz ki:

Engel, bedenlerde değil; bakmayı bilmeyen gözlerdedir.

Engel, toplumsal tutumlarda saklıdır.

Ve engelleri kaldıracak olan da sadece sevgidir, vicdandır, merhamettir, sorumluluktur.

3 Aralık, işte tam da bunun hatırlanması gereken bir gündür.

Bir farkındalık günü değil; bir insanlık sınavıdır.

Ve bu sınavda geçmek için tek bir şeye ihtiyacımız var:

Bir insanı gerçekten “insan” olarak görmek.

Ve unutmayalım…

Dünya, herkes için aynı değil.

Kiminin yolu taşlı, kiminin ışığı eksik, kiminin işareti görünmez.

Ama bir insan, diğerinin yoluna bir ışık yakabiliyorsa; o ışık yalnızca bir kişiyi değil, bütün insanlığı aydınlatır.

Engelleri kaldırmak büyük işler gerektirmez; bazen bir selam, bazen bir anlayış, bazen bir adım yeter.

Ama o küçük adımlar, bir toplumun kaderini değiştirecek kadar büyüktür.

Çünkü gerçek uygarlık; en kırılganı koruyabildiğin, en sessizi duyabildiğin, en görünmezi görebildiğin zaman başlar.

3 Aralık sadece bir takvim günü değildir.

Bugün, insanlığın bir vicdan çağrısıdır.

Mesut Hekimhan

Eğitimci Yazar

mesuthan@gmail.com