Fethi Ahmet Öner
TYT, AYT sınavları bitti; sonuçlar açıklandı ama asıl karar verme dönemindeyiz yani tercihlerimizi belirleme dönemindeyiz. Sınav, geleceğin kapısını sadece aralar. O kapıdan hangi yoldan geçileceğine ise tercih listesi karar verir. Bana göre insanın hayatını değiştiren şey, aldığı puan değil; o puanla verdiği karardır. YKS sona erdiğinde sadece öğrenciler değil, aileler de derin bir nefes alıyor. Aylarca, hatta yıllarca süren emek, uykusuz geceler, ertelenen tatiller ve bitmek bilmeyen deneme sınavları geride kalıyor. Fakat çoğu zaman gözden kaçan önemli bir gerçek var: Sınav bitiyor ama hayatın belki de en kritik kararlarından biri sonraki günlerde başlıyor.
Bu günlerde bilgisayar başına geçip puanları inceleyen gençlerin etrafında bir anda herkes eğitim uzmanına, kariyer danışmanına dönüşüyor. Şu bölümün önü açık, Aman sakın işsiz kalırsın, Bizim komşunun çocuğu orayı yazdı…, Kulaktan dolma bu cümlelerle, koskoca bir gelecek şekillendirilebilir mi? Aslında bu durum, bir tohumu sırf saksısı güzel görünüyor diye hiç tanımadığınız, yapısına uymayan bir toprağa ekmeye benziyor. Suyu, ışığı, toprağın türünü hesaplamadan sadece dışarıdan gelen tavsiyelerle atılan o adım, ileride telafisi zor hayal kırıklıkları yaratabiliyor. Tıpkı her canlının gelişip serpilebileceği doğru bir ekosisteme ihtiyaç duyması gibi, sizin de potansiyelinizi ortaya çıkaracak doğru üniversite ortamını bulmanız gerekiyor. Seçiminizi başkalarının ezberlerine veya komşu tavsiyelerine göre değil; kendi ilginize, yeteneğinize ve o bölümün size sunacağı gerçek vizyona göre yapmalısınız. Pusulasız yola çıkılmaz derler. Şehrin güzelliğine bakıp üniversite ve bölüm seçen birçok öğrenci sonraki yıl tekrar hazırlanıp yeni bir tercih dönemine giriyor. Şehrin güzelliği yanında ulaşım, konaklama, sosyal imkanlar gibi durumları da göz önünde bulundurmak gerekir bence. Yanlış tercih elbette dünyanın sonu değil, hayatta her zaman yeni bir yol çizmek mümkün. Ancak zamanın ve enerjinin en kıymetli olduğu bu gençlik yıllarında, baştan doğru toprağa kök salmak her zaman en büyük avantajınız olacaktır.
Bugün birçok genç tercih listesini hazırlarken yalnızca taban puanlara, sıralamalara veya yaşadığı şehre bakıyor.
Oysa görünmeyen ama geleceği belirleyen başka sorular da var.
Puanlara bakıyoruz ama o üniversitede ilgili bölümün laboratuvarı var mı? Akademisyeni öğrenciyle sohbet edip proje konuşuyor mu? Mezun olan öğrenciler iş bulabiliyor mu?
Mezunların önemli bir kısmı kendi alanında mı çalışıyor, yoksa bambaşka işlere mi yöneliyor?
Bölümün ulusal ve uluslararası projeleri var mı?
Belki de en önemlisi; dört yıl sonra mezun olduğunuzda dünyanın ihtiyaç duyacağı bilgiler bugün size gerçekten kazandırılıyor mu?
Çünkü üniversite yalnızca diploma veren bir kurum değildir. Üniversite, insanın düşünme biçimini değiştiren, ufkunu genişleten ve karakterini olgunlaştıran bir yaşam okuludur.
Sadece bugünün değil, beş yıl sonrasının da fotoğrafına bakabilmek gerekir. Dün gözde olan birçok meslek bugün eski cazibesini kaybetti. Bir zamanlar kimsenin adını bile duymadığı alanlar ise bugün dünyanın en çok ihtiyaç duyduğu meslekler arasında yer alıyor. Burada önemli olan dengeyi kurabilmektir. Hayaller ile gerçekleri, ilgi alanları ile istihdam olanaklarını aynı masaya oturtabilmek gerekir. Bir mesleği sevmek elbette önemlidir ama o mesleğin gelecekte nasıl bir karşılığı olacağını bilmek de en az bunun kadar değerlidir.
Ailelerin rolü de bu süreçte son derece önemlidir. Anne babalar çocuklarının iyiliğini ister. Ancak bazen iyi niyet, farkında olmadan baskıya dönüşebilir. Gerçek şu ki anne babalar çocuklarının hayatını yaşayamaz; sadece o hayatın sağlam temeller üzerine kurulmasına katkı sağlayabilirler. Çocuğun sesi duyulmadan yapılan tercihler, yıllar sonra pişmanlık cümlelerine dönüşebilir. En sağlıklı tercih, aile tecrübesi ile gencin hayalini buluşturabilen tercihtir. Üniversite seçerken sadece kampüsün büyüklüğüne veya sosyal medyada dolaşan tanıtım videolarına bakmak da yeterli değildir. Üniversitenin bilim üretme kapasitesi, araştırma kültürü, öğrenciye sunduğu fırsatlar, değişim programları, kariyer merkezleri, sanayi iş birlikleri ve mezun ağı da geleceği doğrudan etkileyen unsurlardır. Bugün dünyanın saygın üniversitelerini güçlü yapan yalnızca binaları değil; yetiştirdikleri insanlar ve oluşturdukları akademik kültürdür.
Bugün bilgiye ulaşmak hiç olmadığı kadar kolay. Üniversitelerin internet siteleri, bölüm tanıtımları, ders planları, akademik kadroları, mezun görüşleri ve kariyer verileri birkaç tıklamayla incelenebiliyor. Akademisyenlerle, o bölümde okuyan öğrencilerle ve mezunlarla konuşmak mümkün. Eskiden olsa bilgiye ulaşmak zordu, komşuya sorardık. Ama artık mezunlara LinkedIn'den yazmak bile bir mesaj kadar uzağımızda. Neden çevremizdekilerin tavsiyesine mahkûm kalalım ki değil mi?"
Hayat bazen küçük görünen kararların üzerine inşa edilir. Bir formda işaretlenen birkaç satır, yıllar sonra kurulacak dostlukları, yaşanacak şehirleri, yapılacak mesleği, hatta tanışılacak insanları bile belirleyebilir. Belki de insanın ömrünü değiştiren şey, bazen yalnızca doğru sıraya yazılmış birkaç tercihtir.2026 YKS geride kaldı artık. Puanları değil, seçenekleri konuşma zamanındayız. Bu süreçte en doğru rehber; heyecanı bilgiyle, hayali gerçeklerle, cesareti araştırmayla buluşturabilmektir. Çünkü iyi bir tercih, yalnızca bir üniversite kazanmak değildir; insanın kendi geleceğine bilinçli bir imza atmasıdır. Ve unutmayalım: Hayatta bazı kapılar sınavla açılır; ama o kapıdan hangi hayata çıkacağınızı, yaptığınız tercih belirler. Vesselam
Fethi Ahmet ÖNER
