Geçenlerde bir belgeselde izledim. Durumu biliyordum ama bir sahnesine bakarken kafamda düşüncelerin geçmesiyle uzun süre aklımdan çıkmadı. Guguk kuşu, yumurtasına benzeyen başka bir kuşun yuvasına yumurtasını bıraktığını ve diğer kuşun yumurtalarından daha erken gelişip yumurtasından çıkarak yuvadaki diğer yumurtaları var gücüyle sırtındaki oyuğu kullanarak dışarı iterek onların ölümüne sebep olmaktadır. Daha da ilginci, kendisini dünyaya getirmeyen anne kuş, kendi yavrularını kaybetmesine rağmen guguk yavrusunu besleyip büyütmeye devam etmektedir. Bu şaşırtıcı düzen ilk bakışta acımasız görünse de aslında milyonlarca yıllık yaşam mücadelesinin bir sonucudur. Guguk kuşu bunu kötülük yapmak için değil, türünün devamını sağlamak için yapıyor, hayatta kalma mücadelesi veriyor. Fakat bu görüntüyü izlerken insanın aklına ister istemez şu soru gelmiyor değil.  İnsanlar da bazen başkalarının hayatındaki yerini almak için onların önünü kesmiyor mu?

Başkasının başarısını görünce sevinmek yerine rahatsız olmak, bir arkadaşın yükselişini kendi kaybımız gibi görmek, bir başkasının aldığı takdiri küçümsemek, hatta onun başarısız olması için çaba göstermek gibi. Bunların hepsi aslında insanın başkasının ışığını kendi karanlığı zannetmesinden kaynaklanıyor. Oysa bir başkasının başarılı olması bizim başarımızı azaltmaz. Bir öğrencinin başarılı olması öğretmenin değerini düşürmez. Bir arkadaşımızın mutlu olması bizim mutluluğumuzdan bir şey eksiltmez. Bence hayat, herkesin aynı anda birinci olması gereken bir yarış değildir. Bazen bunu iş yerinde, bazen aile içinde, bazen arkadaşlıklarımızda, bazen de sosyal medyada görüyoruz. İnsanlar birbirleriyle sürekli kıyaslanıyor: Kim daha başarılı, kim daha çok kazanıyor, kimin çocuğu daha iyi, kimin hayatı daha güzel? Böyle bir ortamda insan kendi yoluna bakmak yerine başkasının yolundaki taşlarla ilgilenmeye başlıyor değil mi? Oysa başkasının ayağının kaymasını bekleyen insan hiçbir zaman huzur bulamaz; çünkü her zaman kıskanacağı, eleştireceği veya geride bırakmak isteyeceği başka biri vardır. İnsan, başkasını eksiltmeye çalışırken aslında kendi içindeki huzuru da eksiltir lakin çoğu bunun farkında değildir. Böyle insanlar bazen farkında olmadan çevrelerinde küçük küçük yuva boşaltmaları yaparlar.

Guguk kuşu ile insan arasındaki en önemli fark ise burada ortaya çıkıyor. Guguk kuşu sevki ilahi gereği iç güdüsel olarak olması gerekeni yapıyor; insan ise davranışlarının üzerine düşünüp onları değiştirebilecek bir akla ve vicdana sahiptir. Bu nedenle mesele hiç kıskanmamak değil; kıskandığımızı fark ettiğimizde ne yaptığımızdır. Bir başkasının başarısı bizi çalışmaya, öğrenmeye ve gelişmeye yöneltebilir. Ya da onu aşağı çekmeye, emeğini küçümsemeye ve başarısını değersizleştirmeye götürebilir. İki yol arasındaki tercih, aslında karakterimizi gösterir.

Tabiat ve canlılar bazen bize kendimizi anlatan aynalar oluyor aslında. Guguk kuşunun yuvadaki diğer yavruları dışarı ittiği sahneyi izlerken, belki de kendimize şu soruyu sormalıyız: Ben başkasının başarısını gördüğümde onun ışığından faydalanmayı mı, yoksa o ışığı söndürmeyi mi seçiyorum? Çünkü hayatta gerçekten yükselmenin yolu başkalarını aşağı çekmekten değil, kendi ışığımızı yakmaktan geçiyor. Başkasının ışığını söndürerek aydınlanamayız. Bunu sevgili peygamberimiz ne güzel özetlemiş; * “Zandan sakının. Çünkü zan, yalanın ta kendisidir. Birbirinizin konuştuğuna kulak kabartmayın, birbirinizin özel hâllerini araştırmayın, birbirinizle üstünlük yarışına girmeyin, birbirinize haset etmeyin, birbirinize kin beslemeyin, birbirinize sırt çevirmeyin. Ey Allah’ın kulları! Kardeş olun!” Vesselam

*Hadis kaynağı: https://hadislerleislam.diyanet.gov.tr/sayfa.php?CILT=3&SAYFA=469

Geçenlerde bir belgeselde izledim. Durumu biliyordum ama bir sahnesine bakarken kafamda düşüncelerin geçmesiyle uzun süre aklımdan çıkmadı. Guguk kuşu, yumurtasına benzeyen başka bir kuşun yuvasına yumurtasını bıraktığını ve diğer kuşun yumurtalarından daha erken gelişip yumurtasından çıkarak yuvadaki diğer yumurtaları var gücüyle sırtındaki oyuğu kullanarak dışarı iterek onların ölümüne sebep olmaktadır. Daha da ilginci, kendisini dünyaya getirmeyen anne kuş, kendi yavrularını kaybetmesine rağmen guguk yavrusunu besleyip büyütmeye devam etmektedir. Bu şaşırtıcı düzen ilk bakışta acımasız görünse de aslında milyonlarca yıllık yaşam mücadelesinin bir sonucudur. Guguk kuşu bunu kötülük yapmak için değil, türünün devamını sağlamak için yapıyor, hayatta kalma mücadelesi veriyor. Fakat bu görüntüyü izlerken insanın aklına ister istemez şu soru gelmiyor değil.  İnsanlar da bazen başkalarının hayatındaki yerini almak için onların önünü kesmiyor mu?

Başkasının başarısını görünce sevinmek yerine rahatsız olmak, bir arkadaşın yükselişini kendi kaybımız gibi görmek, bir başkasının aldığı takdiri küçümsemek, hatta onun başarısız olması için çaba göstermek gibi. Bunların hepsi aslında insanın başkasının ışığını kendi karanlığı zannetmesinden kaynaklanıyor. Oysa bir başkasının başarılı olması bizim başarımızı azaltmaz. Bir öğrencinin başarılı olması öğretmenin değerini düşürmez. Bir arkadaşımızın mutlu olması bizim mutluluğumuzdan bir şey eksiltmez. Bence hayat, herkesin aynı anda birinci olması gereken bir yarış değildir. Bazen bunu iş yerinde, bazen aile içinde, bazen arkadaşlıklarımızda, bazen de sosyal medyada görüyoruz. İnsanlar birbirleriyle sürekli kıyaslanıyor: Kim daha başarılı, kim daha çok kazanıyor, kimin çocuğu daha iyi, kimin hayatı daha güzel? Böyle bir ortamda insan kendi yoluna bakmak yerine başkasının yolundaki taşlarla ilgilenmeye başlıyor değil mi? Oysa başkasının ayağının kaymasını bekleyen insan hiçbir zaman huzur bulamaz; çünkü her zaman kıskanacağı, eleştireceği veya geride bırakmak isteyeceği başka biri vardır. İnsan, başkasını eksiltmeye çalışırken aslında kendi içindeki huzuru da eksiltir lakin çoğu bunun farkında değildir. Böyle insanlar bazen farkında olmadan çevrelerinde küçük küçük yuva boşaltmaları yaparlar.

Guguk kuşu ile insan arasındaki en önemli fark ise burada ortaya çıkıyor. Guguk kuşu sevki ilahi gereği iç güdüsel olarak olması gerekeni yapıyor; insan ise davranışlarının üzerine düşünüp onları değiştirebilecek bir akla ve vicdana sahiptir. Bu nedenle mesele hiç kıskanmamak değil; kıskandığımızı fark ettiğimizde ne yaptığımızdır. Bir başkasının başarısı bizi çalışmaya, öğrenmeye ve gelişmeye yöneltebilir. Ya da onu aşağı çekmeye, emeğini küçümsemeye ve başarısını değersizleştirmeye götürebilir. İki yol arasındaki tercih, aslında karakterimizi gösterir.

Tabiat ve canlılar bazen bize kendimizi anlatan aynalar oluyor aslında. Guguk kuşunun yuvadaki diğer yavruları dışarı ittiği sahneyi izlerken, belki de kendimize şu soruyu sormalıyız: Ben başkasının başarısını gördüğümde onun ışığından faydalanmayı mı, yoksa o ışığı söndürmeyi mi seçiyorum? Çünkü hayatta gerçekten yükselmenin yolu başkalarını aşağı çekmekten değil, kendi ışığımızı yakmaktan geçiyor. Başkasının ışığını söndürerek aydınlanamayız. Bunu sevgili peygamberimiz ne güzel özetlemiş; * “Zandan sakının. Çünkü zan, yalanın ta kendisidir. Birbirinizin konuştuğuna kulak kabartmayın, birbirinizin özel hâllerini araştırmayın, birbirinizle üstünlük yarışına girmeyin, birbirinize haset etmeyin, birbirinize kin beslemeyin, birbirinize sırt çevirmeyin. Ey Allah’ın kulları! Kardeş olun!” Vesselam

*Hadis kaynağı: https://hadislerleislam.diyanet.gov.tr/sayfa.php?CILT=3&SAYFA=469